زندگی نامه همایون ارشادی روایت مردی است که مسیر زندگیاش را از پشت میز طراحی و معماری آغاز کرد و آهسته آهسته به سمت دوربین و سینما گام برداشت؛ مسیری که در ظاهر دیر آغاز شد، اما باعث شد تا همایون ارشادی به یکی از بزرگترین و تاثیرگذارترین هنرمندان ایرانی بدل شود. این مسیر برای او با پیچ و خم زیادی همراه بود، پیچ و خمی که باعث شده تا اکنون ما در این بلاگ پست از مجله سینمایی مستر دیالوگ به عنوان مخاطب بخواهیم نگاهی موشکافانه به زندگی کاری و شخصی او بیندازیم.
چکیده بیوگرافی همایون ارشادی
- زمان تولد: 5 فروردین ماه 1326
- زمان درگذشت: 20 آبان ماه 1404
- محل تولد: اصفهان
- درگذشت: 20 آبان ماه 1404
- مدت زمان فعالیت هنری: 1375 تا 1404
- علت مرگ: سرطان
- تعداد فرزند: 1 دختر و 1 پسر
- همسر همایون ارشادی: خانم سوسن کریمی
- همایون ارشادی اینستاگرام: آدرس صفحه اینستاگرام
همایون ارشادی متولد ۲۶ فروردین ۱۳۲۶ در اصفهان بود و پیش از آنکه به عنوان بازیگر شناخته شود، سالها در رشته معماری فعالیت داشت. حضور او در فیلم «طعم گیلاس» ساخته عباس کیارستمی، نقطه عطفی در کارنامه هنریاش و پلی میان سینمای ایران و جهان بود. بسیاری باور دارند که غیر فارسی زبانان با ساخته عباس کیارستمی تازه متوجه شدند که سینمای ایران چه کیفیت و فضایی دارد.
چهره آرام، گفتار شمرده و نگاه متفکرانه همایون ارشادی، سبب شد تا شخصیتهایی را به تصویر بکشد که بسیار ملموس و احساسی بودند. ارشادی بعدها در آثار ماندگاری همچون «باد ما را خواهد برد» و «شهر زیبا» نیز خوش درخشید و نشان داد که بازیگری برای او نه حرفه، بلکه نوعی از اندیشیدن است.
دوران جوانی همایون ارشادی و تحصیل در ایتالیا
ابتدا در بیوگرافی همایون ارشادی بگذارید تا به سالهای اولیه زندگی او بازگردیم. همایون ارشادی پس از اینکه دبیرستان را در شهر آبادان به پایان رساند برای تحصیل در رشته معماری در سال ۱۳۴۴ راهی ایتالیا شد. او سپس از به ایران بازگشت و حدود 11 سال در یک شرکت ساختمانی در اهواز مشغول به کار بود. ناگهان پس از انقلاب تصمیم گرفت تا به کانادا سفر کند و تا سال 1370 همانجا زندگی میکرد.
ورود همایون ارشادی به دنیای بازیگری در 52 سالگی
مسیر هنری همایون ارشادی بهگونهای غیرمنتظره آغاز شد. آشنایی او با محمد نیکبین، همسر تهمینه میلانی، باعث شد تا به شکل ناگهانی و با حضوری کوتاه در فیلم کاکادو (1371) به دنیای سینما ورود کند. اما نقطهی عطف کارنامه کاری و هنرنمایی او در نقشهای مختلف درست زمانی رقم خورد که عباس کیارستمی نقش اصلی فیلم طعم گیلاس را به وی سپرد؛ فیلمی که در سال ۱۹۹۷ نخل طلای جشنوارهی کن را از آن خود کرد و بازی آرام، عمیق و صادقانه ارشادی تحسین جهانی را برانگیخت.
حضور و هنرنمایی همایون ارشادی در فیلمهای مطرح سینما تنها به طعم گیلاس ختم نمیشود. او 5 سال بعد یعنی در سال 1376 در فیلمی به نام درخت گلابی به کارگردانی داریوش مهرجویی حضور یافت.
از «طعم گیلاس» تا «بادبادکباز»؛ مسیر جهانی همایون ارشادی در سینما
درخشش همایون ارشادی در فیلم طعم گیلاس و درخت گلابی، نه تنها باعث شد تا علاقمندان به سینما و کارگردانهای داخلی به بازی او علاقمند شوند، بلکه نام و آوازه او به دست فیلم سازان خارجی نیز رسیده بود. چند سال بعد، در سال ۲۰۰۷، مارک فورستر از او برای بازی در فیلم بادبادک باز دعوت کرد؛ فیلمی که نقطهی آغاز حضور رسمی ارشادی در سینمای جهان بود.
تمجید روزنامه لس آنجلس از همایون ارشادی بابت حضور در بادبادک باز
بیوگرافی همایون ارشادی تنها یک نقطه عطف ندارد! همایون ارشادی پس از آنکه در سینمایی بادبادک باز (فیلم همایون ارشادی در نقش افغانی) حسابی خوش درخشید، روزنامه لس آنجلس تایمز در نوشتهای در سال 2007 بازی او را تحسین برانگیز و حیرت آور خواند(منبع). در این نقد آمده بود که همایون ارشادی برخلاف بسیاری از بازیگران برجسته فقط بر تکنیکهای بازیگری تکیه نمیکند بلکه شاهد هستیم چقدر یک شخصیت را دلی و درونی زنده و بازی میکند.
بخشی از گزارش روزنامه لس آنجلس تایمز:
در بادبادک باز، همایون ارشادی نقش «بابا» را ایفا کرد. بابا بازرگانی اهل کابل بود که با شدت گرفتن بحران سیاسی، ناگزیر همراه پسر نوجوانش، با بازی ذکریا ابراهیمی، راهی آمریکا میشود. «مارک فورستر مرا به کابل دعوت کرد تا برای نقش بابا تست بدهم، اما تصورم این بود که ظاهر من با توصیف شخصیت در کتاب همخوانی ندارد. من قدبلند نیستم. حتی به او گفتم بازیگر دیگری را در نظر دارم و عکس دوستم را نشانش دادم!» این فروتنی و نگاه خودانتقادی، بخشی از منش حرفهای ارشادی است که او را نزد کارگردانان بینالمللی متمایز کرده است.
همبازی شدن همایون ارشادی با ویلم دفو
همایون ارشادی با گذر زمان پلههای ترفی در سینما را یکی پس از دیگری با سرعت طی میکرد. او در سال ۲۰۱۲ با حضوری کوتاه در فیلم سی دقیقه پس از نیمه شب به کارگردانی کاترین بیگلو، تجربهای دیگر در سینمای بینالمللی به دست آورد. دو سال بعد، در سال ۲۰۱۴، او در پروژه تحت تعقیبترین مرد ساخته آنتون کوربن حضور یافت و در کنار بازیگران مشهوری چون فیلیپ سیمور هافمن، ریچل مکآدامز و ویلم دفو، نقش دکتر عبدالله را ایفا کرد. ارشادی در ادامهی فعالیتهایش، در سال ۲۰۱۶ در فیلم عاشقانه علی و نینو محصول کشور انگلستان نیز به ایفای نقش پرداخت.
لیست کامل فیلم های همایون ارشادی
در ادامه در جدول زیر میتوانید لیست کامل فیلم های همایون ارشادی را مشاهده کنید:
| نام فیلم | سال ساخت |
|---|---|
| کاکادو | ۱۳۷۳ |
| عشق گمشده | ۱۳۷۵ |
| طعم گیلاس | ۱۳۷۶ |
| درخت گلابی | ۱۳۷۶ |
| پارتی | ۱۳۷۹ |
| بوی گل سرخ | ۱۳۸۰ |
| مزاحم | ۱۳۸۰ |
| جایی دیگر | ۱۳۸۱ |
| واکنش پنجم | ۱۳۸۱ |
| سیمای زنی در دوردست | ۱۳۸۳ |
| تفکرات آقای نویسنده | ۱۳۸۳ |
| پرونده هاوانا | ۱۳۸۴ |
| سفر به هیدالو | ۱۳۸۴ |
| رؤیای خیس | ۱۳۸۴ |
| از دوردست | ۱۳۸۴ |
| زندگی با چشمان بسته | ۱۳۸۷ |
| آل | ۱۳۸۸ |
| آینههای روبرو | ۱۳۸۸ |
| آسمان محبوب | ۱۳۸۸ |
| یکی از ما دو نفر | ۱۳۸۹ |
| زمان معکوس | ۱۳۸۹ |
| بیانتها | ۱۳۸۹ |
| ما همه گناهکاریم | ۱۳۸۹ |
| یک عاشقانه ساده | ۱۳۹۰ |
| یک سطر واقعیت | ۱۳۹۰ |
| بی خداحافظی | ۱۳۹۰ |
| چک | ۱۳۹۰ |
| نارنجیپوش | ۱۳۹۰ |
| ملکه | ۱۳۹۰ |
| یک، دو، سه،… پنج | ۱۳۹۱ |
| چه خوبه که برگشتی | ۱۳۹۱ |
| گناهکاران | ۱۳۹۱ |
| روزگاری عشق و خیانت | ۱۳۹۲ |
| اشباح | ۱۳۹۲ |
| لاله | ۱۳۹۲ |
| به تهران خوش آمدید | ۱۳۹۲ |
| ناخواسته | ۱۳۹۲ |
| پنج ستاره | ۱۳۹۲ |
| ماهی سیاه کوچولو | ۱۳۹۳ |
| دریا و ماهی پرنده | ۱۳۹۳ |
| چهارشنبه خون به پا میشود | ۱۳۹۳ |
| آشوب | ۱۳۹۴ |
| ماحی | ۱۳۹۴ |
| بنبست وثوق | ۱۳۹۵ |
| انزوا | ۱۳۹۵ |
| ایتالیا ایتالیا | ۱۳۹۵ |
| خرگیوش | ۱۳۹۵ |
| هتتریک | ۱۳۹۵ |
| لینا | ۱۳۹۶ |
| سرو زیر آب | ۱۳۹۶ |
| مجبوریم | ۱۳۹۸ |
| نیلگون | ۱۳۹۸ |
| حکم تجدیدنظر | ۱۳۹۸ |
| زد و بند | ۱۳۹۹ |
| روز ششم | ۱۳۹۹ |
| ماهان | ۱۴۰۰ |
| عطرآلود | ۱۴۰۱ |
| بادبادکباز (The Kite Runner) | ۲۰۰۷ |
| آگورا (Agora) | ۲۰۰۹ |
| سی دقیقه پس از نیمهشب (Zero Dark Thirty) | ۲۰۱۲ |
| تحتتعقیبترین مرد (A Most Wanted Man) | ۲۰۱۴ |
| آرمانشهر (Tomorrowland) | ۲۰۱۵ |
| علی و نینو (Ali and Nino) | ۲۰۱۶ |
| آخرین سکنه (The Last Resident) | ۲۰۱۶ |
لیست کامل سریال های همایون ارشادی
همچنین لیست کامل سریال های همایون ارشادی را میتوانید در جدول زیر مشاهده کنید:
| نام سریال | سال ساخت / پخش |
|---|---|
| همشاگردیها | ۱۳۷۷ |
| بگذار آفتاب برآید | ۱۳۷۷–۱۳۷۸ |
| باران عشق | ۱۳۸۰ |
| آخرین روزهای شاد بودن | ۱۳۸۰ |
| باغ بلور | ۱۳۸۱–۱۳۸۲ |
| من نه منم | ۱۳۸۵ |
| شمسالعماره | ۱۳۸۸ |
| تا ثریا | ۱۳۹۰ |
| به خاطر مونا | ۱۳۹۱ |
| خانهای روی تپه | ۱۳۹۱–۱۳۹۲ |
| زخم | ۱۳۹۳ |
| راه شیری | ۱۳۹۳ |
| آسپرین | ۱۳۹۴–۱۳۹۵ |
| دیوار به دیوار | ۱۳۹۶ |
| رقص روی شیشه | ۱۳۹۷ |
| دلدار | ۱۳۹۸ |
| مانکن | ۱۳۹۸ |
| جلال ۲ | ۱۳۹۹ |
| همبازی | ۱۴۰۰ |
| سایهباز | ۱۴۰۲ |
جوایز همایون ارشادی
همایون ارشادی در طول فعالیت سینمایی خود، علاوه بر حضور در آثار مطرح ایرانی و بینالمللی، جوایز و نامزدیهای متعددی را نیز از جشنوارههای جهانی دریافت کرده است. بازی متفاوت او در فیلمهایی چون بادبادکباز، آرمانشهر و اینجا ایران، توجه منتقدان و داوران جشنوارههای معتبر را به خود جلب کرده و نام او را در میان بازیگران شناختهشدهی ایرانی در سطح جهانی ثبت کرده است.
| عنوان جایزه / افتخار | فیلم / اثر مرتبط | سال / جشنواره |
|---|---|---|
| جایزه بنیاد بلونلیج در بخش بازیگری | — | هفتاد و ششمین جشنواره بینالمللی فیلم ونیز – ۲۰۱۹ |
| نامزد جایزه بهترین روایت | آرمانشهر (Tomorrowland) | جوایز بینالمللی فیلم و ویدئو تورنتو – ۲۰۱۶ |
| نامزد جایزه بهترین بازیگر | اینجا ایران (Here, Iran) | جشنواره بینالمللی فیلم اکشن ان فیلم آمریکا – ۲۰۱۳ |
| نامزد جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد | بادبادکباز (The Kite Runner) | انجمن منتقدان فیلم دالاس–فورت وورث – ۲۰۰۸ |
| نامزد جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد | بادبادکباز (The Kite Runner) | انجمن بازنشستگان آمریکا – ۲۰۰۸ |
تفاوت سینمای ایران با بین الملل از نگاه ارشادی
در یکی از مصاحبههایی که آقای ارشادی انجام داده درمورد تفاوت چشمگیر سینمای ایران با بین الملل صحبت میکند:
«بهنظر من، اصلیترین تفاوت میان سینمای ایران و سینمای جهان در فناوری است. آنها از نظر تکنولوژی تولید فیلم، بسیار جلوتر از ما هستند. علاوه بر این، میزان سرمایهگذاریشان در هر پروژه هم قابل مقایسه با ما نیست. کمهزینهترین فیلمشان حدود بیست میلیون دلار خرج برمیدارد، درحالیکه در ایران چنین بودجهای برای چند فیلم هم در اختیار نیست.»
او همچنین درمورد روند فیلمسازی و حرفهای بودن فیلم سازان خارجی اضافه کرد:
«نکتهی مهم دیگر، نظم و برنامهریزی دقیق آنها در روند تولید است. وقتی فیلمی را شروع میکنند، همهچیز از قبل تعیین شده و طبق همان پیش میرود. حتی در پنج ماه فیلم برداری، شاید یک روز هم برنامه تغییر نکند. اما در ایران معمولاً سرمایهگذار بخشی از پول را در ابتدا دارد و در جریان تولید تازه دنبال تأمین بقیه بودجه میگردد. با چنین شرایطی، نمیتوان انتظار داشت که تولید فیلمها بهصورت حرفهای و منظم پیش برود. از این نظر، ما هنوز از سینمای جهان عقبتر هستیم.»
الگوی همایون ارشادی در دنیای سینما
در یکی از مصاحبهها از آقای ارشادی سوال شد که چه کسی را به عنوان الگو در دنیای سینما قبول دارد؟ او اینگونه به این سوال پاسخ داد:
«باور کنید وقتی وارد سینما شدم، هیچ الگویی نداشتم؛ چون واقعاً نمیتوانستم الگویی داشته باشم. من بهصورت کاملاً اتفاقی وارد این مسیر شدم. اولین تجربهام در فیلم کاکادو (۱۳۷۱) به کارگردانی خانم تهمینه میلانی بود. در آن زمان اصلاً نمیدانستم باید از کسی تقلید کنم یا نه، چون هیچ شناخت یا سواد سینمایی نداشتم. من در واقع یک معمار بودم، به کاری کاملا مرتبط مشغولیت داشتم. تنها به واسطه دوستی با محمد نیک بین بود که برای بازی در آن فیلم دعوت شدم. دو سه سال بعد از آن، سر از فیلم آقای کیارستمی درآوردم و مسیر تازهای در زندگیام آغاز شد.»
شغل دوم همایون ارشادی
آیا میدانستید که آقای ارشادی در سالهای اولیه بازیگری، شغل دومی داشته است؟ او در بخشی از مصاحبههای خود میگوید:
« در سالهای اول بازیگری به همراه خواهرم، گالری مبلمانی را اداره میکردیم. همینطور که روی هم رفته کارها بیشتر و سر من نسبت به قبل شلوغتر شد، تصمیم گرفتم تا این گالری رو رها کنم و تمرکز خودم رو روی سینما بذارم.»
زندگی شخصی و ازدواج همایون ارشادی
او سالهاست که ازدواج کرده و نام خانم سوسن کریمی به عنوان همسر همایون ارشادی در منابع سینمایی عنوان شده است. حاصل ازدواج این دو، 1 دختر و 1 پسر هستند. او سالهای سال همانطور که پیشتر اشاره کردیم در خارج کشور زندگی میکرد؛ اما به دلیل تنها بودن مادرش برای زندگی به ایران بازگشت.
همایون ارشادی در ادامه زندگی خود در ایران نیز ماند. او در مصاحبهای عنوان کرده بود که پس از اینکه او و همسرش مادر و پدرشان را از دست دادند، ابتدا تصور میکردند که دیگر چیزی برای ماندن در ایران وجود ندارد؛ اما بعدتر تصمیم گرفتند تا به علت عشقی که به خاک ایران داشتند در کشور بمانند؛ اگرچه بچهها و نوههای او همگی خارج از ایران بودند و همین موضوع باعث شده بود تا همایون ارشادی درمورد ماندن در ایران دو دل باشد.
درگذشت همایون ارشادی
همایون ارشادی مدتی طولانی با سرطان دستوپنجه نرم میکرد و سرانجام این بیماری او را در روز سه شنبه مصادف با 20 آبان 1404 از پای درآورد. مراسم تشییع او در روز چهارشنبه 21 آبان ماه در بهشت سکینه کرج برگزار شد.
در حال ثبت امتیاز، لطفا منتظر بمانید
من فیلم طعم گیلاس ایشون رو دیدم و هنرمندیشون در بازیگری واقعاً به چشم میومد و خیلی اثر ماندگاری بود. امیدوارم روحشون در آرامش باشه…
مرسی که نظر خودتون رو برای ما نوشتین.
همینطوره بازی همایون ارشادی در فیلم طعم گیلاس بینظیر بوده.